Şimdi Okunuyor:
Psikolojide Yüksek Lisans Sorunu
Tam İçerik 5 minutes read

Metin: @selin-cennet-gulmez Tasarım: @denizhansengul


Ticari Kaygı ve Alan Dışı Kabul 

Bir bilim dalı olan psikolojinin pek çok alt alanı (nöropsikoloji, klinik psikoloji, adli psikoloji gibi) bulunmaktadır ve ihtiyaç dahilinde farklı alt alanlar için yüksek lisans programları açılmaktadır. Ülkemiz bağlamında ise iş olanağının ve gelir düzeyinin yüksek olduğu düşüncesiyle -özellikle Klinik Psikoloji için- psikoloji alanı yüksek lisans programlarına, gerek psikoloji mezunları gerekse diğer alan mezunlarının gösterdiği ilgi her geçen gün artmaktadır. Peki, psikoloji mezunları için uzmanlık unvanının ön koşulu olan ve seçtiği alandaki bilgi ile becerisini artırma olanağı veren psikoloji bölümü yüksek lisans programları neden alan dışına açılmaktadır? Yanıt basit; ticari çıkar. Psikologlar halihazırda istihdam yetersizliği, meslek istismarı, unvan gaspı gibi sorunlar yaşarken herhangi bir sınırlama getirmeden psikoloji yüksek lisans programlarını alan dışına açmak, çok da yararlı bir tutum olmasa gerek. Ancak talep arttıkça arzı oluşturuyor ve yasal sınırlamalar bulunmadığı için psikoloji mezunları kendi alanlarının yüksek lisans programları söz konusu olduğunda bile mağdur edilebiliyor.

Yüksek Lisans ve Fahiş Fiyatlar

Talebin arzı oluşturmasının doğal sonucu olarak tezli, tezsiz, öğretim gün ve saatlerinde çeşitlilik sunabilen (hafta içi, hafta sonu, ikinci öğretim), akademisyenleri psikologlardan oluşmayan yüksek lisans programları açılıyor. Programın niteliği fark etmeksizin -yine özellikle Klinik ve Uygulamalı Psikoloji programlarında- talebin artması, vakıf üniversitelerinin fahiş fiyatlar uygulamasına neden oluyor. Örneğin; buradan ulaşabileceğiniz yazımızda yer alan yüksek lisans programlarının ortalama ücreti 64.000 Türk Lirası. Bu ücret ile Anormal Psikoloji kitabından yaklaşık 752, Jeffrey Kottler’in Terapist Olmak Üzerine adlı kitabından ise yaklaşık 2.133 tane alınabilmektedir. Belki de sizleri rahatsız edecek bu karşılaştırma; eğitim adı altında fahiş fiyatlarla diploma satılmasına karşı geliştirdiğimiz hassasiyet sonucu oluşmuş ve bu tür bir metalaştırmayı aracı olarak kullanmanın eleştirilerimizi somutlaştırabileceği düşüncesiyle ortaya çıkmıştır. Karşılaşılan tablo göstermektedir ki vakıf üniversiteleri için Klinik Psikoloji yüksek lisans programları ciddi bir gelir kapısı haline gelmiş, gelir kaybını önlemek adına pek çok vakıf üniversitesi standart düzeyde burs imkanını bile Klinik Psikoloji programları için kaldırmış böylelikle diğer alanların yüksek lisans programları için istenen ödemelerle kıyaslanamayacak düzeyde bir pahalılık ortaya çıkmıştır. 

Yüksek Lisans Sonrası Eğitim Masrafları

Peki kariyer ve uzmanlaşma için ortalama 64.000 Türk Lirası harcamak hikayenin bittiği yer mi? Kesinlikle hayır. Klinik alanda uzmanlaşma ile eş zamanlı olarak ya da yüksek lisans eğitimini takiben pek çok eğitim almak gerekiyor ya da daha doğru bir ifadeyle bu eğitimler gerekli görülüyor. Kişilik envanterlerine, zeka ölçeklerine, farklı terapi yaklaşımlarına ilişkin birçok eğitim, satın alınmak üzere sırada bekliyor. Klinik Psikoloji yüksek lisans öğrencileri halihazırda ders aldıkları akademisyenlerden bahsi geçen terapi eğitimlerini alabiliyorlar ancak tabii ki yüksek lisans sürecinden bağımsız olarak ve ek ücretler ödeyerek. Uzmanlaşma amacı taşıyan yüksek lisans programları, öğrencilerinin belirli bir ekolün terapi tekniğini veya becerisini kazanmasını, sertifikalı ek eğitimler ile karşılıyor ya da süpervizyon gerekliliğinin zaten yerine getirilemeyeceği yüksek kontenjanlar nedeni ile suyun öbür tarafını düşünme işini, öğrencilerine bırakıyor.

Uzmanlığın Değer Kaybetmesi

Nitelik ve ek masraflar yok sayıldığında da klinik psikoloji alanına ilişkin sorunlar var olmaya devam ediyor. Yalnızca kontenjanlar bile ayrı bir sorun başlığı olacak kadar önemli konumda. Güz ve bahar dönemleri başlarken kayıt alan ve her kayıt sırasında yüzlerce öğrenciye kapılarını açan bir vakıf üniversitesi düşünelim… Dönem bittiğinde, eğer tezsiz yüksek lisans ise bir yılda yüzlerce klinik psikolog unvanı dağıtmış olacak. Uzman klinik psikolog sayısına denk kamu ya da özel sektör istihdamının bulunmaması ise uzmanlığın değer kaybı ile sonuçlanacak. Hizmet alan ya da alan-profesyonellerine ihtiyaç duyan potansiyel danışan sayısı fazla olsa dahi uzman istihdamı için işverenin öngördüğü ücretlendirme, uzman sayısının artışı ile ters ilişki gösterecek. Klinik psikolog sayısı arttıkça teklif edilen ücretler düşecek. Alan dışı kişilerin unvan gaspının da denklemde yer aldığını hatırlatmakta fayda var. 

Devlet Üniversiteleri Denklemin Neresinde?

Hep vakıf üniversitelerinden ve ücretli yüksek lisans programlarından söz ettiğimiz bu tabloda; devlet üniversitelerinin açtığı Klinik Psikoloji yüksek lisans programları ne yazık ki ciddi bir yer kaplamıyor. Kontenjanların düşük olması, var olan kontenjan dahilinde önceliğin ağırlıklı olarak okulun kendi mezunlarına ayrılması, yabancı öğrenci kontenjanı derken elimizde kalan, yüzlerce başvuruya karşı tek kişilik bir kontenjan oluveriyor. Devlet üniversitelerinin Klinik Psikoloji programını her yıl açmadıklarını, köklü üniversitelerin iki yılda bir program açmayı tercih ettiğini çünkü süpervizyon gerekliliklerinin tam anlamıyla yerine getirilmesinin hedeflendiğini de belirtelim. Klinik Psikoloji alanına gösterilen yoğun ilgiye karşılık devlet üniversitelerinin çok düşük kontenjanlar ile program açıyor olması, klinik psikolog olma hedefine sahip olan mezunlardan oluşan uzun bir bekleme listesine sebep oluyor. Vakıf üniversiteleri kabul edilemez derecede yüksek kontenjanlar ile bu listeye kapılarını açıyor. Listenin uzunluğu da ortalama 64.000 Türk Lirası ile sonuçlanıyor ve yine en başa dönüyoruz… Talep, arzı oluşturuyor. 

Kitap – Karşılaştırma Listesi

Ortalama yüksek lisans ücreti (64.000 Türk Lirası) için:

  • 673 adet Psikolojiye Giriş. L. Fredrickson , Edward E. Smith , J. Bem , Geoffrey R. Loftus , Susan Nolen – Hoeksema, Arkadaş Yayıncılık.
  • 752 adet Anormal Psikoloji. Ann M. Kring, Sheri L. Johnson, Gerald Davison, John Neale, Nobel Akademik Yayıncılık.
  • 2.133 adet Terapist Olmak Üzerine, Jeffrey A. Kottler, Pegasus Yayınları.
  • 2.560 adet Bilişsel Davranışçı Terapi-Temel İlkeler ve Uygulama, Hakan Türkçapar, Epsilon Yayınevi. 
  • 761 adet Yaşam Boyu Gelişim-Gelişim Psikolojisi, John W. Santrock, Nobel Akademik Yayıncılık.
  • 2.461 adet Seninle Başlamadı, Mark Wolynn, Sola Unitas Yayınevi.
  • 2.666 adet Anormal Psikolojide Vaka Çalışmaları, Thomas F. Oltmans, Michele T. Martin, John M. Neale, Gerald C. Davison, Nobel Akademik Yayıncılık.
  • 3.200 adet Analitik Psikoloji, Carl Gustav Jung, Payel Yayıncılık.
  • 4.000 adet Mindfulness-Bilinçli Farkındalık, Zümra Atalay, İnkılap Kitabevi.

1 yorum

  • Avatar Sezgin

    Psikoloji de resmen taht savaşları var. Kim kimi sömürebiliyorsa sistem dönmüş. Yazık. Bölümü seçecek arkadaşlara bu tür gerçekler hatırlatılmalı.

    Saygılarımla

Bir Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlendi *

Input your search keywords and press Enter.